ارز و کاربرد آن در ساختار نظام اقتصادی کشورها

شما چه اطلاعاتی در زمینه ارزو نرخ ارز و اهمیت آن در اقتصاد دارید؟

به گزارش خاورستان، ارز چیست و چه کاربردی درساختار نظام اقتصادی کشورها دارد؟ شما چه اطلاعاتی در زمینه ارزو نرخ ارز و اهمیت آن در اقتصاد دارید؟ بگذارید به صورت ساده بحث را شروع کنیم.
ارز وسیله اصلی هر کشور برای تسویه حساب معاملات با کشورهای خارجی است. تقاضای یک کشور برای ارز بستگی به مقدار واردات مورد نیاز آن دارد، در حالی که ارز موجود در آن کشور بستگی به مقدار کالا و خدماتی که صادر می کند، خواهد داشت. هرگاه مقدار واردات بیش از میزان صادرات باشد بدین معنی است که مخارج ارزی از درآمدهای ارزی فراتر رفته و کشور با کسری تراز پرداخت ها روبروست که باید از محل ذخایر ارزی پیشین تامین شود. توازن عرضه و تقاضای ارز در بازار ارز جهانی تنظیم می شود.
دو شیوه تعیین نرخ ارز وجود دارد: درکشورهایی که ورود وخروج ارز آزاد است و دولت وبانک مرکزی دربازار ارز دخالتی ندارند ، درحقیقت یک بازار جهانی ارز وجود دارد ، ورود وخروج ارزهای مختلف درآن آزاد است و نظام ارزی آن، نظام آزاد ارز نامیده می شود.
در شیوه دیگر، درکشورهایی که ورود وخروج ارز تحت کنترل دولت وبانک مرکزی است، بازار ارز یک بازار داخلی، محدود و تحت کنترل است و نظام ارزی، نظام کنترل ارز نامیده می شود. درنظام آزاد ارز، نرخ ارز شناور است، بدین معنی که نوسانات عرضه وتقاضای ارز، قیمت آن را تعیین می کند و این قیمت یا برابری، تابع تغییرات عرضه و تقاضا واصطلاحا شناور است.
درنظام کنترل ارز، نرخ ارز، ثابت است، بدین معنی که نرخ، توسط دولت تعیین و دیکته می شود. دولت عمده ترین خریدار و فروشنده ارز است ونرخ را براساس ملاحظات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تعیین می کند. درکشورهای پیشرفته صنعتی، علیرغم ثبات نرخ ارز، دولت ها در مواقع ضروری به طور غیرمستقیم دربازار دخالت نموده و نرخ ارز را کاهش یا افزایش می دهند.
به صورت عمومی، هر کشور ارز مخصوص به خود را دارد. مثلاً ا‌رز رسمی کشور سوئیس، فرانک و ار‌ز رسمی ژاپن ین است. یک استثنا در مورد یورو وجود دارد که به عنوان ارز چندین کشور اروپایی مورداستفاده قرار می‌گیرد. اگرچه هر نوع ار‌ز مختص یک کشور به حساب می‌آید اما در مواردی ممکن است سایر کشورها ارز سایر کشورها را در کشور خود قانونی اعلام کنند. مثلاً، السالوادور و پاناما استفاده از دلار را آزاد کرده‌اند.
بعد از به وجود آمدن ضرب سکه در ایالات متحده آمریکا در سال ۱۷۹۲، ساکنین آمریکا از سکه های اسپانیایی استفاده می‌کردند چرا که این سکه ها سنگین‌تر بودند و ارزش بیشتری داشتند!
میلاد دهقان در یادداشتی نوشته : به عنوان مثال ایران از کشور های اروپایی عضو یورو اجناسی مانند دستگاه های تراشکاری، تراکتور، اتومبیل و غیره را وارد کرده است. صادر کنندگان این کالا ها علاقه‌مندند که پول کشور خودشان یعنی یورو را دریافت نمایند. در حالی که وارد کنندگان در ایران، ریال در اختیار دارند.
در چنین شرایطی وارد کننده ایرانی می بایستی در بازار ‌ارز، ریال بدهد و یورو دریافت نماید، تا این که بتواند بهای کالاهای وارداتی‌اش را پرداخت نماید. همین طور اگر وارد کنندگان ایرانی از پاکستان برنج وارد کنند، صادرکنندگان این کالا در پاکستان یا روپیه که پول کشورشان می باشد را می خواهند یا پول کشورهایی که در صحنه بین المللی از قدرت پرداخت لازم برخوردار هستند. مثل دلار، پوند، یورو و… اگر ایران به کشور های آسیای مرکزی پسته یا محصولات پتروشیمی صادر کند، انتظار دارد یا ریال دریافت کند و یا پول کشورهایی که اعتبار بین المللی دارند.
با توجه به مثال ذکر شده ارز را می توان به این صورت تعریف کرد: کلیه وسایل پرداخت خارجی، اعم از اسکناس، مسکوت، سفته، برات و حواله را ارز گویند. بنابراین با توجه به این تعریف روپیه برای ایرانیان یک نوع‌ارز است، زیرا با آن می توان کالا های مورد نیاز را از پاکستان خریداری کرد. همین طور یورو از نظر ما ایرانیان یک نوع ارز محسوب می شود، زیرا می توانیم بابت کالا های خریداری شده از اروپا با آن پرداخت نماییم. پس به طور کلی می توان گفت که پول های تمام کشور های دیگر برای ما ارز محسوب می شود.
سرمایه گذاران اغلب ارز را در بازار بورس خارجی معامله می‌کنند. نرخ مبادله ا‌رز نرخی است که در آن دو نوع ا‌رز مختلف می‌توانند با یک دیگر مبادله شوند. این نرخ ها می‌توانند «شناور» یا «ثابت» باشند. نرخ ارز شناور یعنی ارزش تغییرات ار‌ز در رابطه با مکانیزم های بازار خارجی تعیین می‌شود و نرخ ار‌ز ثابت هم نرخی است که ارزش آن با ارز دیگری مثل طلا یا یک سبد از ارزهای مختلف گره خورده است.
بیشتر ارزها، مثل دلار آمریکا می‌توانند با سایر ارزها در بازار پول مورد معامله قرار بگیرند یا تبدیل شوند. اشخاص مثل توریست های بین المللی که می‌خواهند ار‌ز خود را مبادله کنند معمولاً این کار را در صرافی ها یا بانک ها، بدون هیچ محدودیتی انجام می‌دهند. این ارزها به عنوان ارزهای کاملاً تبدیل‌پذیر در نظر گرفته می‌شوند. ارزهای نیمه تبدیل‌پذیر آن‌هایی هستند که یک بانک مرکزی بر آن‌ها نظارت دارد. بانک های مرکزی بعضی اوقات این کار را با کنترل جریان نقدی و سرمایه گذاری بین المللی انجام می‌دهند. ارزهای غیر تبدیل‌پذیر ارزهایی می‌باشند که در بازار خارجی شرکت نکرده و اجازه تبدیل‌شدن به سایر ارزها به‌طور مستقیم را ندارند.
انتهای پیام/۴