عدم اعتبار سدي بر سر راه سدسازي خراسان‌جنوبي؛

رواناب‌هاي خراسان‌جنوبي در اراضي افغانستان/ شرق كشور نيازمند اعتبار به‌موقع مديريت روان‌آبها است

اگر اعتبارات مديريت رواناب ها به موقع به خراسان جنوبي نرسد نه تنها با بارندگي هاي اخير نمي توان روستاها را رونق داد بلكه خشكسالي ها در اين استان افزون خواهد شد.

به گزارش خبرنگار خاورستان، پس از خشکسالی بیش از یک دهه در کشور که اوج آن در سال ۹۷ اتفاق افتاد، بارش‌های دو سال اخیر به‌ویژه در اوایل سال ۹۸ این تصور را برای بسیاری ایجاد کرد که گویا مشکل کم‌آبی در ایران حل شده و بارندگی‌های اخیر می‌تواند جبران سال‌ها خکشسالی باشد.

اما سال ۹۹ خشكسالي ها بيشتر شد وبارندگي ها كم. امسال نيز در دي ماه كه بارندگي خوبي صورت گرفت اميدي براي مردم ايجاد كرد كه خشكسالي ها كمتر مي شود و سال پررونقي براي محصولات كشاورزي داريم البته چنین نگاه خوشبینانه‌ای به وضعیت آب خراسان‌جنوبي يك نگاه سطحي است چراكه متاسفانه در بسياري از روستاها خصوصا روستاهاي هم مرز با كشور افغانستان اين آبها بر اثر عدم مديريت از استان خارج و روانه كشور افغانستان مي شوند.

حسین خسروی رئیس شورای روستای مشوکی در گفتگو با خبرنگار خاورستان، اظهارکرد: روستای مشوکی از توابع درح سربیشه است که این روستا در فاصله ۲۰ کیلومتری كشور افغانستان، ۲۲۰ کیلومتری مرکز استان و ۱۵۰ كيلومتري سربیشه و ۶۳ کیلومتری درح قرار دارد.

وی خاطرنشان کرد: این روستا ۸۷ خانوار و ۳۵۰ نفر جمعیت دارد که شغل مردم کشاورزی و دامداری است که با توجه خشکسالی های چند ساله و قهر طبیعت باتوجه به گران بودن علوفه دام های خود را با قیمت پایین فروختند.

هدر رفت آب در روستاهاي مرزي

وی افزود: از سال ۸۴ به بعد نامه به سازمان های مختلف برای توجه به این روستا داشتم چراکه از سال ۸۴ تصویب شده بود که برای جلوگیری از هدررفت آب به کشور افغانستان دشتی در بالا دست روستا احداث شود کارهای مطالعاتی آن از طریق آب منطقه ای استان انجام شد اما احداث این سد تاکنون انجام نشده است.

وی بیان کرد: شورا و دهیار وقت مرتب پیگیر هدررفت آب بودند كه متاسفانه به جایی نرسیده است و هرسال می گویند اعتبار نیست و ما را به سال بعد حواله می دهند.

هيچ اقدامي براي مديريت رواناب ها صورت نگرفته است

وی با بیان اینکه مسئولان از طریق رسانه ها بارها اعلام می کردند که اعتبار سد مشوکی آمده است اما نمی دانستیم این اعتبار کجا هزینه می‌شود، گفت: هیچ اقدامی برای مدیریت رواناب ها در این روستا صورت نگرفته است.

مقصد رواناب‌ها كشور افغانستان است

وی بیان کرد: با بارندگی‌های اخیر در اكثر روستاها سه شبانه روز سیل آمد و همه سیل ها به کشور افغانستان روانه می شد؛ روستای مشوکی كه ۷۰ رود از روستاي مشوکی و از مرکز دهستان لانو به سمت پايين و روستاي مشوكي مي رسد به رودخانه ۷۰ رود معروف است و تمام رواناب‌ها از مناظق ديگر است اما مقصد اين آبها كشور افغنستان است.

وي يادآورشد: ما مرتب به مسئولان زنگ می زنیم آخرين بار یک ماه پیش همراه با نماینده مردم نهبندان و سربيشه در مجلس شوراي اسلامي براي پيگيري مديريت رواناب هاي اين منطقه جلسه اي با مدیرعامل آب منطقه ای خراسان‌جنوبي داشتيم آخرين وعده اين بود كه احداث سد براي اين روستا امسال جزو پروژه های اولویت دار و محرومیت زایی باشد كه نمی دانم اين وعده چقدر تحقق مي‌یايد اما ما اميدی نداریم و چراكه از این قول ها زیاد داده شده و ما در عمل از مسئولان ندیدیم.

مهاجرت مردم از نقطه مرزي با كشور افغانستان

وي خاطرنشان كرد: مردم مشوکی ناامید شدند تا پايان امسال بيش از ۱۰ خانواده از روستا مهاجرت کنند دوسال قبل عوايد سوخت مرزنشینی واریز می شد اما دوسالي است كه اين مبلغ قطع شده و واریز نمی شود و مردم در حال مهاجرت به حاشیه های شهر بیرجند هستند و اين مهاجرت قطعا معضلات اجتماعي را دارد.

وي بيان كرد: روستاي مشوكي در كشور حکم تنگه هرمز را دارد از نظر استراتژيكي منطقه هستيم كه تنها مرز شيعه نشين كشور هستيم كه اگر خالي از سكنه شود تهاجمات فرهنگی و آسیب های اجتماعی معضلات موادمخدر كم کم در منطقه رواج پیدا می کند.

ايجاد سد راه خالي نشدن مرزها و رونق روستاها است

وي علت روي آوردن مردم روستا به موادمخدر را بیکاری دانست و خاطرنشان كرد: یکی از راه هاي جلوگيري از بيكاري ايجاد سد و نگه‌داشت مردم در روستاها است چراكه هم از هدر رفت آب به كشور افغانستان جلوگیری كرده و هم آب‌هاي ذخيره شده در پشت سد قابل سبب رونق روستاها مي‌شود.

وي اظهار كرد: با هر بار سيل ۵۰ درصد زمين هاي كشاورزي تخريب و مسير ورودي روستا مسدود مي‌شود؛ جهادكشاورزي دو سال پيش قول داده بود ديوار ساحلي درست كند اما اين امر محقق نشده است.

وي ضمن تصريح اينكه مسئولان به صراحت اعلام كنند براي روستاي مشوكي چه اقداماتي انجام داده اند، يادآورشد: سدهاي مختلفي در روستاهاي اطراف از قبيل لانو و گوي افتتاح شده با اينكه اين سدها فاصله بسياري و حدود ۶۰ كيلومتر با مشوكي دارند اما در عمل اعتبارات به نام روستاي مشوكي ثبت مي شود اما متاسفانه اين سدها هيچ عايده اي براي مردم اين روستا ندارد.

سعيد سروري مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي در گفتگو با خبرنگار خاورستان، با بيان اين‌كه مديريت و مهار رواناب ها در دستور كار آب منطقه اي است، افزود: در مديريت رواناب‌ها بازگشايي حريم روخانه، نظارت و كنترل بر رودخانه ها در دستور كار است.

وي گفت: در سال گذشته ۸۷ هكتار با اعتبار ۵ ميليارد تومان بازگشايي بستر رودخانه‌ها صورت گرفته است.

مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي خاطرنشان كرد: براي مهار رواناب ها سد ذخيره اي داريم كه وظيفه مهارسيلاب ها را برعهده دارند.

سروري بيان كرد: از مجموع هشت سد ذخيره اي كه با ظرفيت ۷۵ ميليون متر مكعب در حال حاضر داريم ۱۸ ميليون مترمكعب آب دارند و بقيه آنها ظرفيت‌شان خالي است.

آبگيري ۱۱ ميليون مترمكعب سدهاي ذخيره اي خراسان‌جنوبي در سال جاري

وي يادآورشد: از ابتداي سال زراعي، ۱۱ ميليون متر مكعب سدهاي ذخيره اي ما آبگيري شده اند.

مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي كار سدهاي تغذيه هاي را مهار رواناب ها و تغذيه آنها به سفره‌هاي آب زيرزمين دانست و افزود: اين سدها چهار ونيم ميليون متر مكعب ظرفيت دارند كه از ابتداي سال زراعي جاري مديريت رواناب ها در طرح هاي تغذيه اي مصنوعي صورت گرفته است.

سروري بيان كرد: علاوه بر اقدامات آب منطقه اي، طرح هاي تغذيه مصنوعي و آبخيزداري نيز منابع طبيعي انجام مي دهند كه در راستاي مديريت رواناب ها است.

پيگيرتامين اعتبار براي اجرايي كردن طرح‌هاي مطالعاتي در روستاي مشوكي هستيم

وي افزود: در منطقه مشوكي طي دو سه سال اخير دو طرح تغذيه مصنوعي توسط منابع طبيعي صورت گرفته و طرح مطالعاتي در روستاهاي پايين تر انجام شده كه پيگير تامين اعتبار هستيم تا اجرايي شود.

مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي با اشاره به اين‌كه پنج طرح تغذيه مصنوعي در حال انجام است، گفت: طرح تغديه مصنوعي مشوكي، چاهداشتي، بندان، نويك و آهنگران به خاطر نبود اعتبار به مرحله نهايي نرسيده اند ودر حال رايزني براي گرفتن اعتبار ونهايي كردن اين طرح ها هستيم.

سروري يادآورشد: بخشي از رواناب‌ها توسط بندسارهايي كه خود كشاورزان دارند ذخيره مي شودو حجم دیگر توسط طرح های تغدیه مصنوعی آبخوان داري مديريت مي شود.

بيش از ۲٫۵ ميليون متر مكعب ذخيره سازي آب در پشت سد فرخي

وي ادامه داد: سد فرخی قاین نزدیک ۹ میلیون متر مکعب ظرفیت دارد؛ در صورتی که حجم آب پشت اين سد ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار متر مکعب است و اين سد ۵ میلیون متر مکعب ظرفیت خالی دارد كه آب جمع آوري شده کل شهرستان خضری و قاین از سد فرخی عبور می کند.

مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي اضافه كرد: ممكن است در منطقه خضری بارندگی، سیلاب و رواناب جاری شود و تصور شود اين رواناب از دسترس خارج مي‌شود اما به مرور از رودخانه ها استان عبور می‌کند و از طريق نفوذ وارد منابع سفره‌هاي آب زیرزمینی می شود.

سروري خاطرنشان كرد: منابع آب زيرزميني همين رواناب‌هاي سطح استان هستند كه جريان پيدا مي‌كنند و حجم بالای رواناب ها به منابع آب زیرزمین نفوذ مي‌كنند؛ بسياري در بندسارهای كشاورزان ذخيره شده و حجمی نيز درسازه های آبخیزداری مهار و كمك به تغذيه منابع آبي زير زميني مي كند.

۵ روستاي مرزي در دست اجرا براي پوشش رواناب‌ها

وي اظهاركرد: تغذيه آهنگران، بندان، چاهداشتی و گزیک تغذیه مصنوعی و روی خروجی دشت هاي استان و مرز هستند اين ها در دستور كار است كه با اجرايي شدن ۵ روستاي مهم و مرزي  بالاي ۹۰ درصد استان تحت پوشش رواناب ها قرار مي گيرند.

مديرعامل آب منطقه اي خراسان جنوبي گفت: از ميان طرح هاي مديريت رواناب ها، طرح هاي روستاهاي بندان و آهنگران ۵۰ درصد پيشرفت فيزيكي دارند؛ بقيه نيز مطالعه شدند و منتظر تامين اعتبار براي اجرا هستند. مجموع اين طرح‌ها ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار نياز دارد كه اميدواريم با محقق شدن اعتبارات به بهره برداري برسند.

عدم اعتبار سدي بر سر راه طرح هاي مهم مرزي

سروري اضافه كرد: پنج طرح تغذيه اي كه در خروجي استان و مرز است مشكل تامين اعتباردارد.

وي يادآورشد: براي مهندسی رودخانه ها تعيين حد بستر حریم، ريل گذاري و بازگشايي ۱۴ میليارد تومان اعتبار تخصيص يافته است كه ۶ میلیارد تومان هزینه شده و بقيه در حال انجام است.

عليرضا نصرآبادي مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان جنوبي در گفتگو با خبرنگار خاورستان، اظهاركرد: براي مديريت رواناب‌ها، اجراي پروژه‌هاي آبخيزداري مورد نياز است كه در اين راستا هفت ميليون و ۵۰۰ هزار هكتار مساحت آبخيزداري خراسان‌جنوبي است كه از اين ميزان دو ميليون و ۶۰۰ هزار هكتار مطالعه شده و چهار ميليون و ۹۰۰ هزار هكتار مطالعه نشده و ۸۷۰ هزار هكتار اجرا شده است.

وي افزود: هم چنين دو هزار و ۲۰۰ سازه آبخيزداري در اين ميزان كار شده كه  ۸۲ ميليون متر مكعب ظرفيت آبگيري دارند.

مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان جنوبي خاطرنشان كرد: از ميزان بارش هاي صورت گرفته در استان ذخايرآبي از هشت ميليون متر مكعب در يك سال تا ۸۷ ميليون متر مكعب كه سال آبي دوسال گذشته بود داشتيم.

۳۲٫۵ هزار مترمكعب آبگيري سازه هاي آبي در سال جاري

نصرآبادي افزود: از ابتداي سال زارعي جاري وطي بارندگي‌هايي كه غالبا در دي ماه صورت گرفت ۳۲هزار و ۵۰۰ متر مكعب حجم آبگيري در سازه ها صورت گرفته است.

وي با بيان اين‌كه پراكندگي سازه ها در همه استان است، گفت: در همه شهرستان ها متناسب با ظرفيت اعتباري كه داشتيم سازه هاي آبخيزداري كار شده است.

احداث ۱۳ سازه آبخيزداري در روستاي مشوكي

مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان جنوبي با بيان اين‌كه يكي از حوزه‌هايي كه سازه هاي آبخيزداري به خوبي كار شده است روستاي مشوكي است، افزود: در اين روستا به كمك قرارگاه شهيد ناصري ۱۳ سازه آبخيزداري كار كرديم.

نصرآبادي ضمن تاكيد بر اينكه ضرورتي ندارد در يك حوزه همه شاخه هاي آن كار شود،‌ گفت: بيشترين اقدامات در حوزه مهار سيلاب در روستاي مشوكي و روستاهاي اطراف آن صورت گرفته است.

وي افزود: مديريت رواناب و سيلاب مهم ترين اصل است چراكه گاهي يك شاخه ضرورتي براي اجراي كار ندارد، امكان فني كار نداشته و يا جزو مطالعات است و هنوز كار آن انجام نشده است.

۱۶۲ ميليارد تومان اعتبار در حوزه آبخيزداري

مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان جنوبي بيان كرد: امسال ۱۶۲ ميليارد تومان اعتبار ملي براي حوزه آبخيزداري داريم كه ۲۲ درصد تخصيص يافته است كه براساس تخصيص‌ها، ۲۳۰ سازه جديد در سال مالي ۱۴۰۰ كار خواهيم كرد، قرارداد با پيمانكاران بسته شده و در حال انجام كار هستند.

نصرآبادي يادآورشد: ۲۷ هزار هكتار هلاله آبگيرداريم كه  ۶۵۰ هزار متر مكعب ظرفيت آبگيري دارند كه در اكثر شهرستان ها تمام هلاله هاي آبگير پر شده اند.

اعتبارات آبخيزداري سال جاري به اندازه اعتبارات استان‌شدن خراسان‌جنوبي است

وي اظهاركرد: سال ۹۷ و ۹۸، ۷۵ ميليارد تومان اعتبار داشتيم كه به اندازه اعتبارات ۴۰ سال گذشته استان در اين حوزه است و امسال ۱۶۲ ميليارد تومان اعتبار داشتيم كه اين ميزان به اندازه تمام سالها بعد از تشكيل استان مي‌شود.

مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان جنوبي گفت: از ۱۰۰ ميليون متر مكعب رواناب استان، يك چهارم مديريت شده است. هرچقدر اعتبارات افزايش يابد اقدامات صورت گرفته در حوزه  آبخيزداري بيشتر مي شود و مردم از اين طرح ها بهره مند مي شوند.

مشكل تامين اعتبار است

نصرآبادي مشكل اصلي كمبودها اعتبار است، گفت: آنچه توانستيم پيگيري كرديم اعتبار خوبي گرفتيم و نتايج آن اقداماتي در سطح ملي بوده است.

وي خاطرنشان كرد: تخصيص هاي اعتباري سند توسعه ملي و اعتبارات محروميت زدايي ۱۰۰ درصد بوده است و بقيه اعتبارات بودجه استان بالاي ۶۰ درصد بوده است.

نصرآبادي ادامه داد: تامين اعتبارات به وزارت خانه و سازمان برنامه وبودجه استان و استانداري بر مي‌گردد و بايد اعتبارات بيشتر به حوزه هاي آبخيزداري برسد.

وي گفت: با مكاتبات متعدد با سازمان برنامه و بودجه، نمايندگان و مسئولان، امسال براي اولين باراعتبارات اقدام ملي مقابله با محروميت زدايي به استان تعلق گرفت.

طبق اين گزارش، روان‌آب‌های ناشی از بارش باران نقش موثری در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، کاهش فرونشست زمین، رفع خشکسالی و رونق كشاورزي و دامداري در روستاها و عدم خروج آب از مرزهاي كشور را دارند که با مدیریت اصولی می‌توان آنها را جمع‌آوری و مورد استفاده قرار داد؛ موضوعی که البته در سال‌های گذشته مورد غفلت واقع شده و حجم بالایی از روان آب‌ها به دلیل تبخیر و غیرقابل نفوذ بودن زمین از دسترس خارج شده‌اند.

با توجه به نگاه تخصصی و علمی در زمینه مديريت سيلاب و رواناب‌ها، می‌توان با هزینه‌های بسیار اندک و توجه به آبخیزداری و انجام کارهای کوچک اما گسترده در اراضی بالا دست و پایین، به راحتی روان‌آب‌ها را مدیریت کرد و اين تخصص را در حدكوچكتر به كشاورزان نيز آموخت. البته مدیریت روان‌آب‌ها بدون شک یکی از مهمترین بخش هاي آبخيزداري است و توجه به این حوزه می‌تواند مشکلات کم‌آبی در کشوری همچون ایران و استاني خشكي چون خراسان‌جنوبي را برطرف کند.

انتهاي پيام/ ۵