مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان:

۱۱۰ اثر تاریخی در شهرستان درمیان به ثبت رسیده است/ وجود دو اقامتگاه بوم‌گردی در درمیان برای نوروز ۱۴۰۰

شهسواری گفت: شهرستان درمیان دارای 310 اثر تاریخی است که 110 اثر به ثبت رسیده است.

به گزارش خبرنگار خاورستان، شهرستان درمیان یکی از شهرستان‌های خراسان جنوبی است که دارای آثار تاریخی، قلعه‌های کهن و جاذبه های گردشگری بسیار زیادی است از این رو شهرستان درمیان به دیار قلاع کهن معروف است.
امیر اسماعیل شهسواری مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان در گفت‌وگو با خاورستان، اظهار کرد: شهرستان درمیان به مرکزیت شهر اسدیه، دارای آثار تاریخی بسیار زیادی است که هر کدام در نوع خود بی نظیر است.
آرامگاه سلطان ابراهیم رضا (ع)
وی افزود: آرامگاه سلطان ابراهيم رضا (ع) در روستای آبگرم گزیک مربوط به دوره تيموری است که در سال ۱۳۷۶ به شماره ۱۸۸۵ به ثبت رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان بیان کرد: سلطان ابراهيم رضا، از نوادگان امام رضا ( ع ) است.این آرامگاه از نظر پلان به شكل چهارضلعی بوده فضای داخلی كه بقعه در آن نیز قرار گرفته به صورت مربع است.
شهسواری عنوان کرد: اين محوطه دارای ديوارهای مرتفعی است كه گنبدی بزرگ بر فراز آن ساخته شده، از عمده‌ترين تزئينات بنا ميی‌توان به پنجره مشبک گچ بری شده در سردر ورودی بنا، پيش طاق ورودی بنا، طاق نماها و قوس‌های زيبای آن، تقارن در پلكان‌های ارتباطی به طبقه اول بنا و ضريح چوبی روی مدفن بنا اشاره كرد.
آسبادهای طبس مسینا
وی به دیگر اثر تاریخی در شهرستان درمیان اشاره کرد و گفت: آسبادهای طبس مسينا در شهر طبس مسینا متعلق به دوره قاجاريه به شماره ثبت : ۴۶۶۱ در تاریخ ۱۳۸۰/۸/۱۶ است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان بیان کرد: آسبادهای طبس مسينا در دو بخش از اين شهر قرار گرفته كه يكی در داخل و قسمت ديگر در خارج از محوطه شهر واقع شده كه به فراخور نياز، به معماری اين آسبادها افزوده شده و به نوعی نشانگر جمعيت در دوران ساخت آنها بوده است آسبادها از معماری يک دست و منظمی برخوردار هستند.
شهسواری اظهار کرد: معماری آن دارای دو اشكوبه شامل آس خانه طبقه فوقانی و طبقه همكف می‌شود. آسبادهای طبس مسينا در دو طبقه ساخته شده اند طبقه همكف شامل فضايی محدود جهت نگهداری آرد و انباشت گندم است ،كه به وسيله يک رشته پلكان به طبقه فوقانی منتهی می‌شود و طبقه دوم نيز از سه جهت با ديوارهای خشت و گلی محصور شده و ضلعی كه باد وارد بنا می‌شود فاقد ديواراست.
وی بیان کرد: پره‌های چوبی كه به يک محور عمودی متصل هستند در اثر وزش باد به گردش درآمده و باعث چرخش محور و در انتها سنگ آس می‌شوند. بنای اين آسبادها با مصالح خشت و گل ساخته شده است.
خانه مهدی خان رفیعی
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: از دیگر جاذبه های تاریخی در شهرستان درمیان خانه مهدی خان رفيعی در بخش مرکزی روستای درمیان است قدمت این بنا مربوط به دوره افشاريه به شماره ثبت بنا : ۱۲۰۹۰ تاريخ ثبت : ۱۲/۰۴/ ۱۳۸۴ است.
شهسواری عنوان کرد: این بنا دارای نوعی تقارن محوری در محور شمالی جنوبی است. در اتاق مركزی اين طبقه ارسی هايی با ۶ لنگه بسيار زيبا را شاهد هستيم. قسمت شاه نشين اين طبقه دارای دو اتاقک گنجه مانند و يک پنجره ارسی دو لنگه، مشرف برباغات پايين دست است.
وی بیان کرد: از عمده‌ترين تزئينات بنا می‌توان به تزئينات رسمی بندی، تزئينات اسليمی، نقش گل و مرغ در طاق‌ها و طاق نماهای بنا اشاره كرد و همچنین در خصوص كاربری بنا بايد متذکر شوم در گذشته به عنوان پست خانه درميان مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
خانه عبدالله خان رفیعی
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: از دیگر جاذبه های تاریخی شهرستان درمیان خانه عبدالله خان رفيعی است که در بخش مرکزی شهرستان درمیان در روستای درمیان واقع شده است.
شهسواری بیان کرد: قدمت این بنا متعلق به دوره افشاريه است که به تاريخ ۱۳۸۴/۰۴/۱۲ به شماره ۱۲۰۸۵ به ثبت رسیده است.
وی با اشاره به معرفی اين بنا، گفت: این بنا با وسعت زياد خود از قسمت های مختلفی مانند ساختمان اندرونی ، اصطبل و باغ اختصاصی تشكيل شده است طاق‌ها زيبای اطراف حياط با قاب گچی با نقوش اسليمی گل و مرغ تزئين شده است.
شهسواری خاطرنشان کرد: از خصوصيات بارز اين بنا می‌توان به تزئينات رسمی‌بندی، گچ بری، مقرنس كاری و پنجره‌های ارسی بسيار زيبای بنا اشاره کرد.
خانه عبدالله بیک مسینایی
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان اظهار کرد: یکی دیگر از جاذبه تاریخی شهرستان درمیان خانه عبدالله بيک مسينايی واقع در بخش مرکزی روستای درمیان است که قدمت بنا به دوره افشاريه ـ قاجار میرسد این بنا به شماره ثبت : ۱۲۵۶۸ در تاريخ ۱۳۸۴/۱۲/۴ به ثبت رسیده است.
وی عنوان کرد: دوره ساخت این بنا به اواخر دوره افشاریه و اوایل دوره قاجار می‌رسد. بنا دارای پنجره های ارسی و مشبک، تزئینات رسمی بندی و گچ بری‌های نفیسی است. ضلع شمالی بنا دو اشکوبه( طبقه) و دارای ایوان بوده، که اتاق شاه نشین به ایوان راه داشته و دارای تزئینات گچی نفیسی است.
خانه توکلی فورگ
شهسواری بیان کرد: خانه توکلی در بخش مرکزی ـ روستای فورگ مربوط به دوره قاجاریه به شماره ثبت ۳۰۹۲۹ در تاریخ۱۳۹۱/۰۶/۱۶ رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: این بنا به صورت شگفت انگیزی در ۵ طبقه مختلف بر دامنه صخره‌هایی که قلعه فورگ بر فراز آن قوام یافته ساخته شده است. شکل گیری فضاها بر روی هم به گونه ای است که طبقه همکف که حیاط در آن سطح ارتفاعی واقع شده است دارای کاربری مسکونی و پذیرایی از مهمانان بوده و طبقات پایین تر به انباری و کارگاه های پارچه بافی اختصاص داشته است .
وی ادامه داد: نمای جنوبی که مشرف به مزارع دره فورگ است ۱۲ متر ارتفاع دارد که این مسئله به بنا حالتی قلعه مانند می‌دهد، که قرارگیری روزنه‌هایی عمودی در جداره این بخش از بنا، ایجاد امکان برای تیر اندازی را فراهم می‌کند. یکی ازویژگی‌های اصلی این بنا ارسی بزرگی است که در اتاق مهمان خانه در طبقه همکف تعبیه شده است.
قلعه بورنگ
شهسواری گفت: قلعه بورنگ واقع در بخش مرکزی- روستای بورنگ متعلق به دوره صفويه به شماره ثبت ۸۲۷۶ در تاریخ ۱۳۸۲/۰۱/۲۴ به ثبت رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: در بخش غربی روستای بورنگ بقايای يک قلعه تاريخی از جمله يک برج بلند و قسمتی از حصار و آب انبار قرار دارد ،برج موجود حدود ۱۱ متر ارتفاع و دارای شش طبقه است كه طبقه فوقانی دارای تزئيناتی از جمله قاب های گچی و تزئينات مربوط به بخاری ديواری است و عمده ترين مصالح به كاررفته در بنا ، خشت و سنگ است.
وی با اشاره به سایر ظرفیت‌های گردشگری و تاریخی در روستای بورنگ گفت: وجود باغات و مزارع ،زیبایی خاصی به این روستا داده است.روستای بورنگ جزو معدود روستاهای شهرستان درمیان است که توانسته بافت جمعیتی خود را حفظ کرده وهمواره دارای رشد جمعیتی بوده است.
شهسواری گفت: این روستا درحال حاضر جزء بخش مرکزی و مرکز دهستان میاندشت است، و با دارا بودن بناهای تاریخی قابل توجه از جمله خانه مخملباف، خانه کیانی، قلعه تاریخی بورنگ و… یکی از روستاهای مستعد در بحث گردشگری شهرستان درمیان به شمار می‌آید.
قلعه اسدیه
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان بیان کرد: از دیگر جاذبه های تاریخی و گردشگری شهرستان درمیان قلعه اسديه درشهر اسدیه ـ خیابان کشاورز است و قدمت این بنا مربوط به دوره قاجاريه به شماره ثبت ۸۲۷۸ در ۱۳۸۲/۰۱/۲۴ است.
شهسواری عنوان کرد: این بنا محل سکونت خوانین محلی و نمایندگان شوکت الملک علم در منطقه بوده است. این قلعه ، هسته اولیه شهر بوده و گسترش شهر دراطراف قلعه و با مرکزیت این بنا صورت گرفته است. ضلع جنوبی بنا دارای يک طبقه و ضلع شمالی دارای دو طبقه است كه طبقه فوقانی با معماری اشرافی، محل سكونت حاكم و طبقه پايين به عنوان انبار و محل سكونت خدمه استفاده می‌شده است. هم اکنون در این مکان نمایندگی میراث فرهنگی و مرکز آموزش صنایع دستی شهرستان دایر است.
قلعه اره فورگ
وی به دیگر جاذبه تاریخی و گردشگری شهرستان درمیان اشاره کرد و گفت: قلعه اره فورگ در بخش مرکزی روستای اره فورگ مربوط به دوره اسماعيليه به شماره ۱۵۳۱۱ در تاريخ ۱۳۷۴/۰۷/۱۳به ثبت رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: در فاصله يک كيلومتری جنوب روستای اره فورگ، بنايی با پلان دايره با قطر حدود ۱۴ متر بر روی تپه ای با ارتفاع حدود ۱۰ متر قرار دارد كه با مصالح خشت و گل ساخته شده كه به نظر مي‌رسد قلعه ای روستايی بوده است. فضای داخلی آن شامل حياط مركزی كوچک و اطاق های دور تا دور می باشد . ورودی بنا در ضلع شمالی و به صورت ساده است . در اطراف تپه ، تعداد محدودی قطعات سفالی ديده شده كه متعلق به پيش از اسلام است.
قلعه مسک
شهسواری گفت : از دیگر آثار تاریخی و جاذبه گردشگری شهرستان درمیان، قلعه مسک در بخش مرکزی شهرستان درمیان در روستای مسک واقع شده که متعلق به دوره صفويه است و به شماره ۸۲۷۷ در تاريخ ۱۳۸۲/۰۱/۲۴ به ثبت رسیده است.
وی با اشاره به معرفی این بنا عنوان کرد: قلعه مسک در جوار روستای مسک و درون مزارع كشاورزی اين روستا قرار گرفته است. پلان بنا به صورت چهار ضلعي بوده و دارای حصار ، ۹ برج ، دروازه ورودی و معماری داخلی كه البته بيشتر قسمتهای آن تخريب شده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خراسان‌جنوبی گفت: اين بنا در دوران صفويه بنا شده و در دوران بعد تغييراتی در آن داده شده است از جمله اين‌كه در دوران پهلوی تغييراتی در سر در ورودی آن داده شده و در قسمتی از فضای داخلی آن مدرسه‌ای احداث شده است.
شهسواری عنوان کرد: روستای گردشگری مسک در فاصله ۳۵ کیلومتری شهر اسدیه و ۷۵ کیلومتری شهر بیرجند و از توابع بخش مرکزی قرار دارد که با روستاهای گسک و بورنگ همجوار است.
وی بیان کرد: مسک به دلیل آب و هوا و مناظر طبیعی بی نظیر، به مسک قهستان شهرت یافته است. در این روستا تعداد ۹ آسیاب وجود دارد . روستای مسک با دارابودن اماکن سیاحتی و زیارتی ، دارای پتانسیل جذب گردشگر و تبدیل شدن به عنوان روستای هدف گردشگری است که برخی از مهمترین آثار تاریخی روستا عبارتند از قلعه‌ تاریخی مسک، قلعه‌ جنوبی، مسجد جامع، حمام تاریخی، قبرستان گبرها،سنگ نگاره مسک،منازل قدیمی، آسیاب ها ،درخت گردوی کهنسال و … است.
قلعه طبس مسینا
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: قلعه طبس مسينا در شهر طبس مسینا مربوط به قرون اوليه اسلامي است و این بنا با شماره ۸۲۸۰ در تاريخ ۱۳۸۲/۰۱/۲۴ به ثبت رسیده است.
شهسواری گفت: اين قلعه در حاشيه شرقی شهر طبس مسينا واقع شده است كه دارای پلان دايره ای شكل است قلعه دارای حصار بزرگ و برجهای متعدد است كه در حال حاضر فقط ۱۵ برج آن قابل رويت است، برج بزرگ آن حدود ۱۱ متر ارتفاع و حدود ۱۵ متر قطر دارد در سطح خارجی اين برج تعداد زيادی روزنه ديده‌بانی و تيركش وجود دارد. دور تا دور اين بنای عظيم خشت و گلی خندقی برای دفاع از اهالی ساكن در قلعه حفر شده است. فضای داخلی قلعه بدليل ساخت و سازهای متوالی دچار تخريب و آشفتگی شده در داخل قلعه اماكن عمومی مانند مسجد و آب انبار و… برای ساكنين تعبيه شده و عمده‌ترين مصالح بكار رفته در بنا خشت و گل است.
قلعه درخش
وی با اشاره به دیگر جاذبه تاریخی شهرستان درمیان گفت: قلعه درخش در بخش قهستان- روستای درخش واقع شده است این بنا مربوط به دوره قاجار – پهلوی است و به شماره ۱۵۲۸۴ در تاريخ ۱۳۸۴/۰۷/۱۳ به ثبت رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: با توجه به شواهد موجود این قلعه مربوط به دوره صفوی است ، که در دوره های بعدی نیز مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. اجزای معماری قلعه عبارتند از ورودی ، هشتی ، دالان، حصار و برج‌ها و اتاق‌های متعدد كه در اطراف دو حياط بنا واقع شده اند. از مجموع برج‌های اين قلعه در حال حاضر ۴ برج باقی مانده است. عمده‌ترين مصالح بكاررفته در بنای قلعه خشت و گل است و نوع پوشش سقف ها گنبدی بوده كه اكثر آنها فرو ريخته است.
مقبره شریف
شهسواری اظهار کرد: مقبره محمد رضا شريف در شهر قهستان-روستای درخش متعلق به دوره قاجاريه به شماره ۸۲۸۳ در تاريخ ۱۳۸۲/۰۱/۲۴ به ثبت رسیده است.
وی ضمن معرفی این بنا گفت: در داخل قبرستان درخش بنايي كوچک اما به لحاظ معماری جالب وجود دارد. اين بنا كه محل دفن محمد رضا شريف پدر محمد حسن شريف يكی از اولين فرمانداران بيرجند و از بزرگان محلی است که با آجر ساخته شده و دارای پلان چليپايی شكل است نمای بيرونی بنا هشت ضلعی و دارای طاق ونمای ورودی دارای طاق جناغی شكل است.در اطراف بنا دو مناره آجری كوچک وجود دارد.بنا دارای پوشش گنبدی و به صورت عرقچين است.عمده ترين تزئينات بنا ،در محل گوشواره های بنا واقع شده كه شامل رسمی بندی‌های گچی است.
مسجد گسک
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: از دیگر جاذبه های تاریخی شهرستان درمیان مسجد گسک در بخش قهستان- روستای گسک است و قدمت این بنا مربوط به دوره صفويه ـ قاجار و به شماره ۸۲۸۱ در تاريخ ۱۳۸۵/۰۸/۲۷ به ثبت رسیده است.
شهسواری بیان کرد: مسجد گسک كه به مسجد ازبک ها نيز مشهور است در داخل روستای گسک و درون بافت سنتی و تاريخی روستا واقع شده است. اين مسجد به سبک مساجد اواخر صفويه تا قاجار بنا شده است. مسجد به صورت طولی ساخته شده شامل يک سر در ورودی با طاق جناغی پنج و هفت و سپس شبستان مي باشد. فضای شبستان بطور كلی به وسيله سه گنبد كه در يک رديف قرار دارند پوشيده شده است. كار پوشش سقف بصورت گنبدی با كمک طاق و تويزه‌هايی كه بر روی جرزهای دو طرف مسجد قرار گرفته اند انجام شده است.
مسجد عثمان ذوالنورين
وی عنوان کرد: یکی دیگر از جاذبه های تاریخی و گردشگری در شهرستان درمیان مسجد عثمان ذوالنورين در شهر طبس مسینا است که قدمت این بنا قبل از قاجار و با شماره۴۶۵۷ در تاريخ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ به ثبت رسیده است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان اظهار کرد: مسجد عثمان ذوالنورين در درون قلعه تاريخي طبس مسينا قرار دارد اين مسجد شامل شبستاني ستون‌دار با چهار ستون است كه از لحاظ نقشه بسيار دقيق در جای خود قرار گرفته اند ورود به داخل مسجد از طريق سردری با اطاق جناغی شكل امكان پذير است بعد از سردر ورودی،مستقيماً فضای شبستان قرار دارد. در گذشته تمام ستونها و ديوارهای چهار طرف شبستان دارای نقاشي‌های بسيار جالبی بوده كه شامل نقوش گل و گياه،نقوش اسليمی و نقوش پرندگان است كه نقاشی های كمی در كنار محراب و بر روی يكی از ستون‌ها باقي مانده و بقيه با اندودی از گچ پوشيده شده است.بر روی يكی از ستونهای مسجد تاريخ ۱۲۰۸ نوشته شده كه نشان دهنده اين است كه بنا قبل از قاجار وجود داشته است.
مسجد جامع هندوالان
شهسواری بیان کرد: از دیگر آثار تاریخی و گردشگری شهرستان درمیان مسجد جامع هندوالان در بخش مرکزی ـ روستای هندوالان است و قدمت این مسجد متعلق به دوره تيموری و این مسجد به شماره ۱۸۹۳ در تاريخ ۱۳۷۶/۰۵/۱۱ به ثبت رسیده است.
وی خاطرنشان کرد:اين بنا از جمله باشكوه ترين و قديمی ترين بناهای تاريخی ـ مذهبي شهرستان درميان است كه بر اساس كتيبه های كوفی مسجد متعلق به قرون هفتم و هشتم ه.ق است. قديمی ترين بخش بنا گنبد آن است كه با مهارت بر روی فضای چهار ضلعی قرار گرفته است . مهمترين تزئينات بنا تزئينات آجری، تزئينات فيل پوش‌ها، گوشواره‌ها ، قاب های گچی ، رسمی بندی و نحوه آجرچينی است.
قلعه فورگ
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: قلعه تاریخی فورگ در بخش مرکزی- روستای فورگ مربوط به دوره افشاريه به شماره ۳۴۵۰ در تاریخ ۱۳۷۹/۱۲/۸ به ثبت رسیده است.
شهسواری گفت: اين قلعه دارای پلان نامنظم بوده كه مهمترين عامل شكل دهنده قلعه، شكل خاص كوه و توپوگرافی آن است . فضای داخلی قلعه از سمت شرق به غرب دارای سه قسمت اصلی است بخش اول در سمت شرق شامل انبار علوفه، محل زندگي خدمه ، محل نگهداری احشام و حوض انبار است . بخش دوم كه در فاصله ۵۰ متری از محل زندگی احشام احداث شده به محل نگهداری آذوقه و تداركات نظامی و محل سكونت سربازان اختصاص دارد. سومين بخش كه حالت مركزيت قلعه را داراست ، در دو طبقه احداث شده كه محل سكونت حاكم و نزديكانش بوده و مرتفع تر از ساير قسمتهای قلعه بوده است.
وی ادامه داد: قلعه دارای ۱۸ برج مدور جهت نگهبانی بوده و بيشتر مصالح به كار رفته در قلعه : سنگ، آجر ، خشت، گچ ، آهک و ساروج بوده است . بنای قلعه طوری احداث شده كه بر كل روستا و راه های ارتباطی پيرامون منطقه اشراف داشته است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان بیان کرد: شهرستان درمیان دارای ۳۱۰ اثر تاریخی است که ۱۱۰ اثر به ثبت رسیده و به مهمترین آنها اشاره شد.
شهسواری به اقامتگاه های موجود در شهرستان درمیان اشاره کرد و افزود: در حال حاضر خانه تاریخی ملک که سال گذشته مجوز گرفته در روستای گسک و مجتمع باقران وابسته به کارخانه سیمان باقران در روستای نصرالدین گزیک به عنوان اقامتگاه‌های بوم گردی شهرستان درمیان در نظر گرفته شده است.
خانه ملک اقامتگاه بوم گردی روستای گسک
وی اظهار کرد: در نوروز ۱۴۰۰ مانند سایر سال‌های گذشته (قبل از نوروز ۱۳۹۹) برنامه نوروزگاه و راه‌اندازی بازارچه‌های صنایع دستی در مکان‌های تاریخی شهرسان را نداریم و تنها فروشگاه‌های صنایع دستی در قهستان، گزیک، اسدیه و روستای ماه بانو با رعایت پروتکل‌های بهداشتی فعال است.
مسئول میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان درمیان گفت: نوروز امسال و سال گذشته به دلیل شیوع کرونا هیچ‌گونه تبلیغات و اطلاع رسانی برای معرفی جاذبه‌های تاریخی شهرستان در سطح شهرستان مانند چاپ بنر، بروشور و تبلیغات محیطی نداشته‌ایم.
شهسواری عنوان کرد: ان شاءالله ویروس کرونا از بین بروند و نوروزهای آینده را مانند سال‌های گذشته شاهد برگزاری نوروزگاه، بازارچه‌های صنایع دستی در مکان‌های تاریخی، تبلیغات و … باشیم.
انتهای پیام/۱۲۷