به گزارش خبرنگارپایگاه خبری تحلیلی «خاورستان»، راه‌آهن به عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی توسعه پایدار، نقشی تعیین‌کننده در کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، افزایش بهره‌وری در زنجیره تأمین و ارتقای رقابت‌پذیری مناطق مختلف کشور دارد.

خراسان جنوبی که در سال‌های اخیر به‌ویژه در حوزه معدن، کشاورزی و تجارت مرزی جایگاه ویژه‌ای یافته، بیش از هر زمان دیگری نیازمند اتصال به شبکه ریلی سراسری است؛ زیرساختی که می‌تواند این استان را از منطقه گذرگاهی به یکی از کانون‌های مهم ترانزیت ملی و منطقه‌ای تبدیل کند.

با وجود شرایط سخت توپوگرافی، محدودیت اعتبارات و گستردگی محور جنوب به شمال شرق کشور، پروژه راه‌آهن چابهار- بیرجند – یونسی به‌عنوان مهم‌ترین گام برای اتصال خراسان جنوبی به خطوط اصلی، اکنون با شتاب بیشتری در حال اجرا است.

قطعات اجرایی در خراسان جنوبی با استجازه رهبر معظم انقلاب و توجه ویژه شهید آیت الله رئیسی رئیس جمهور وقت به کریدور شرق، این راه آهن از محل تهاتر منابع نفتی، خارج از بودجه سنواتی شروع و کلنگ زنی آن توسط شهید جمهور در سال ۱۴۰۲ انجام شد و برای تمامی قطعات پیمانکاران مشخص شده‌اند.

اجرای پروژه راه‌آهن بیرجند – یونسی با پیشرفت ۳۴ درصدی زیرسازی این قطعه و تلاش مسئولان استانی برای تکمیل محور ریلی شرق کشور، نشان‌دهنده نیاز مهم منطقه به زیرساخت‌های حمل‌ونقل و محرک‌های توسعه اقتصادی است.

در طول این پروژه در استان خراسان جنوبی ۴ ایستگاه در شهر های نهبندان – سربیشه – بیرجند و قاین قرار دارد که ۳ ایستگاه درجه ۲ و ایستگاه شهر بیرجند تشکیلاتی خواهد بود.

در شرایطی که زیرساخت‌های ریلی می‌تواند عرصه را برای رشد اقتصادی، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش دسترسی به بازارها هموار کند، کندی روند اجرای راه‌آهن خراسان جنوبی به موضوعی تبدیل شده که عموم مردم و نمایندگان محلی، آن را یکی از مطالبات اصلی و به‌حق استان می‌دانند، در این میان تمرکز نگاه‌ها به سمت دولت و شخص رئیس‌جمهور معطوف شده است تا تکلیف این پروژه مهم را هرچه زودتر روشن کند.

دولت، راه‌آهن را از حالت وعده تکراری خارج کند

به عقیده نماینده مردم شهرستان‌های بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی اولین و مهم‌ترین مطالبه از رئیس‌جمهور، تسریع در اجرای راه‌آهن استان است؛ چرا که این پروژه ستون فقرات توسعه خراسان جنوبی و عامل تثبیت جمعیت، تقویت تولید و بهبود معیشت مردم خواهد بود.

سیدحسن هاشمی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: وقتی بیشترین صادرات به افغانستان از خراسان جنوبی انجام می‌شود، این نشان‌دهنده ظرفیت این کریدور برای اتصال به بازار کشورهای مشترک المنافع شمال دریای خزر و آسیای میانه نیز است.

وی با بیان اینکه خراسان جنوبی «بهشت معادن کشور» با وجود حدود ۵۵ ماده معدنی رتبه‌دار است، افزود: برای بهره‌گیری از این ثروت عظیم، توسعه حمل‌ونقل ریلی ضروری است زیرا راه‌آهن می‌تواند ظرفیت‌های صنعتی، کشاورزی و مرزی استان را فعال کرده و سهم استان را در دیپلماسی اقتصادی افزایش دهد.

نماینده مردم شهرستان‌های بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی همچنین با تأکید بر اینکه «راه‌آهن شرق» یک پروژه صرفاً عمرانی نیست بلکه شاه‌راه توسعه‌ی خراسان جنوبی به شمار می‌رود، اعلام کرد: مردم استان از رئیس‌جمهور انتظار دارند اجرای راه‌آهن با سرعت و برنامه‌ریزی منسجم‌تری دنبال شود؛ چرا که این طرح برای خراسان جنوبی یک نیاز حیاتی است.

وی با بیان سفرهای متعدد کارشناسی و بررسی میدانی انجام‌شده، افزود: مسیرهای ارتباطی استان سال‌هاست بار محرومیت را بر دوش می‌کشند و نبود شبکه ریلی موجب شده هزینه حمل‌ونقل، فشار زیادی بر تولیدکنندگان، صادرکنندگان و حتی زندگی روزمره شهروندان تحمیل کند لذا مطالبه مردم روشن است؛ آنها می‌خواهند دولت، راه‌آهن را از حالت یک وعده تکراری خارج کند و آن را به یک برنامه قطعی و زمان‌بندی‌شده تبدیل کند.

اهمیت راه‌آهن برای اقتصاد و امنیت منطقه

این نماینده مجلس با بیان اینکه خراسان جنوبی دروازه ترانزیتی شرق کشور است، اظهار کرد: اتصال استان به شبکه ریلی ملی و بین‌المللی می‌تواند معادلات اقتصادی منطقه را متحول کند زیرا از صادرات محصولات مرزی گرفته تا انتقال مواد معدنی و ایجاد مسیر جایگزین برای کریدور شرق، همگی در گرو فعال شدن این طرح است لذا راه‌آهن برای خراسان جنوبی یک پروژه امنیتی - اقتصادی بوده و آینده‌ توسعه استان به آن گره خورده است.

وی گفت: مردم بارها نشان داده‌اند که در مسیر توسعه همراه دولت هستند، اما در مقابل انتظار دارند رئیس جمهور نیز با همان جدیت پاسخگوی نیازهای بنیادین آنان باشد لذا امروز مطالبه اصلی مردم این است که شخص رئیس‌جمهور اجرای پروژه راه‌آهن را در اولویت ویژه دولت قرار دهد و گزارش پیشرفت آن را به صورت شفاف ارائه کند.

هاشمی با یادآوری مشکلات بودجه‌ای و تأخیرهای گذشته افزود: استان آمادگی کامل برای همراهی دارد؛ اما بدون تعیین تکلیف منابع مالی، پیمانکاران معتبر و جدول زمان‌بندی روشن، پروژه راه‌آهن همچنان در گردنه وعده‌های بلندمدت باقی خواهد ماند لذا این انتظار مردم است که دولت چهاردهم این گره را برای همیشه باز کند.

تکمیل راه‌آهن ضرورتی برای آزادسازی ظرفیت‌های توسعه

در همین خصوص یک مدرس علوم اقتصاد سیاسی و استاد دانشگاه، محرومیت خراسان جنوبی از شبکه ریلی را یکی از مهم‌ترین موانع توسعه این استان عنوان کرد و گفت: نبود این زیرساخت حیاتی، هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و ورود به بازارهای ملی و منطقه‌ای را به شدت افزایش داده و مانع شکوفایی ظرفیت‌های اقتصادی منطقه شده است.

مهدیه ضیاییان افزود: عدم دسترسی استان به سیستم ریلی، توان رقابتی صنایع و بخش کشاورزی را به‌طور چشمگیری کاهش داده و موجب شده محصولات استراتژیک خراسان جنوبی از جمله زعفران، عناب و زرشک نتواند در بازارهای بزرگ کشور و عرصه صادرات، جایگاه واقعی خود را پیدا کنند.

وی با اشاره به وجود ذخایر گسترده معدنی در استان اظهار کرد: خراسان جنوبی از نظر معادن فلزی و غیرفلزی ظرفیت‌های کم‌نظیری دارد، اما به دلیل نبود حمل‌ونقل مقرون‌به‌صرفه و پرظرفیت، امکان بهره‌برداری اقتصادی و تبدیل این ذخایر به محرک بخش صنعت فراهم نشده است، شبکه ریلی می‌تواند حلقه مفقوده توسعه صنایع معدنی و ایجاد واحدهای فرآوری را تکمیل کند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اتصال استان به راه‌آهن، زنجیره تأمین را کارآمدتر کرده، زمان و هزینه انتقال کالا را کاهش می‌دهد و با کاهش ضایعات، ارزش افزوده بیشتری را نصیب تولیدکنندگان می‌کند، این محور ریلی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری شهرک‌های صنعتی جدید، توسعه خدمات لجستیکی و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی باشد.

ضیاییان توسعه خطوط ریلی را نه یک پروژه عمرانی صرف، بلکه یک ضرورت اقتصادی دانست و گفت: بدون این زیرساخت، پیوند اقتصاد استان با شبکه ملی و کریدورهای بین‌المللی ترانزیت ناقص می‌ماند و سرمایه‌گذاری در سایر بخش‌ها نیز با ریسک بالایی مواجه خواهد شد.

وی افزود: راه‌آهن شرق می‌تواند موتور محرک توسعه پایدار خراسان جنوبی باشد و تکمیل آن، شرط اساسی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های نهفته استان در حوزه‌های صنعت، کشاورزی، معدن و تجارت است.

طرح راه‌آهن شرق کشور که خراسان جنوبی را از طریق محور بیرجند – یونسی به شبکه ریلی سراسری متصل می‌کند، این روزها با وجود محدودیت‌های اعتباری، به پیشرفت محسوس رسیده و به گفته مجری طرح راه آهن زاهدان - زابل - بیرجند - مشهد، زیرسازی این قطعه اکنون به ۳۴ درصد رسیده است؛ رقمی که به گفته مسئولان، نشان‌دهنده سرعت‌گیری عملیات در یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیربنایی شرق کشور است.

سیدحافظ سادات نژاد افزود : اعتبار مورد نیاز این پروژه ۱.۷ میلیون یورو معادل ۱۵۰ همت پیش بینی و تاکنون ۲.۸ همت در اجرای این طرح هزینه شده است.

وی با اشاره به پیشرفت پروژه راه آهن زاهدان – بیرجند – مشهد در محدوده خراسان جنوبی، از بدهی ۲.۳ همتی به پیمانکار بخش خصوصی خبر داد و گفت: ساخت پل‌های بزرگ آغاز شده و حفاری تونل‌ها نیز در حال انجام است.

مجری طرح راه آهن زاهدان - زابل - بیرجند - مشهد گفت: تاکنون در محدوده خراسان جنوبی پیشرفت فیزیکی طرح شامل ۱۴ قطعه کاری فعال و پنج قطعه نیمه فعال، ۱۵ درصد است و حفاری نیم مقطعی ۲ رشته تونل انجام و ساخت پل‌های بزرگ نیز آغاز شده که به مرحله ستون‌ها رسیده است.

سادات نژاد با بیان پیشرفت بیش از ۸۰ درصدی راه آهن در محدوده زاهدان - چابهار گفت: راه آهن در این محدوده در صورت تامین اعتبار تا پایان سال ۱۴۰۵ به اتمام می‌رسد و در ادامه پیشرفت راه آهن در محور زاهدان زابل - بیرجند - مشهد سرعت بیشتری خواهد گرفت.

مجری طرح راه آهن زاهدان - زابل - بیرجند - مشهد افزود: این پروژه شامل ۱۳۵ دستگاه پل بزرگ با طول ۱۲ کیلومتر، ۲۳ رشته تونل با طول ۱۳ کیلومتر و ۱۵۶ متر، ۳۷ ایستگاه ترافیکی و بین راهی، ۴۷ و نیم میلیون متر مکعب احجام عملیات خاکی، ۴۲ میلیون متر مکعب خاکریزی، دو میلیون و صد متر مکعب بتن ریزی، ۱۲۶ هزار تن میلگرد، ۲ میلیون تن بالاست، یک و نیم میلیون تن تراورس (قطعات بتنی زیر پل) و ۱۱۰ هزار تن ریل است.

سادات نژاد در خصوص اهمیت این پروژه، چابهار را تنها بندر اقیانوسی شرق کشور عنوان کرد و گفت: راه آهن زاهدان - زابل - بیرجند - مشهد که از زاهدان شروع و از خراسان جنوبی عبور می‌کند و به یونسی در استان خراسان رضوی ختم می شود، طولی معادل ۹۱۷ کیلومتر در قالب ۲۳ قطعه اجرایی دارد؛ از این ۹۱۷ کیلومتر، ۴۳۳ کیلومتر در استان خراسان جنوبی قرار دارد.

راه‌آهن بیرجند – یونسی بخشی کلیدی از کریدور جنوب – شمال شرق کشور است که علاوه بر اتصال خراسان جنوبی به شبکه ریلی ملی، نقش مهمی در توسعه صنعتی، استخراج معادن، افزایش صادرات، ایجاد اشتغال و تقویت امنیت مرزی ایفا خواهد کرد.

اگرچه پروژه با چالش اعتباری روبه‌روست، اما با واگذاری کامل قطعات، پیشرفت ۳۴ درصدی زیرسازی و تأکید مسئولان و نمایندگان استان بر ضرورت این محور، روند توسعه راه‌آهن در شرق کشور شتاب بیشتری گرفته است.

انتهای خبر/